Hakan Kaplan 
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), gerçekte çalışılmadığı halde sigorta kaydı yapılan “sahte sigortalılık” vakalarına yönelik denetimlerini artırdı. Prim günlerinin geçersiz sayılması, emekli maaşlarının kesilmesi ve ödenmiş olan maaşların faiziyle geri talep edilmesi gibi ciddi sonuçlarla karşılaşmamak için vatandaşların kayıtlarını dikkatle gözden geçirmesi gerekiyor.
Sahte sigortalılık, bir bireyin bir iş yerinde fiilen çalışmadığı hâlde sistemde o iş yerinde çalışıyormuş gibi gösterilmesidir. Bu durum sıklıkla yakın çevrede “hatır sigortası” yapılması, aracılara para verilerek hiç gidilmeyen iş yerlerinden bildirimin yapılması veya aslında faaliyette bulunmayan hayali şirketler üzerinden prim ödenmesi şeklinde gözlemlenmektedir.
E-devlet üzerinden görülen hizmet dökümünün her durumda geçerli olduğu konusunda vatandaşlar arasında büyük bir yanılgı söz konusudur. Ancak sosyal güvenlik hukukuna göre sigortalılık hakkı yalnızca fiili çalışmayla kazanılır. SGK uzmanı Özgür Erdursun’un belirttiğine göre, bir iş yerinin şikâyet üzerine incelenmesi, vergi kayıtlarıyla uyumsuzluk veya adresinde bulunmaması gibi durumlar, geçmişteki tüm sigorta kayıtlarının yeniden gözden geçirilmesine yol açabilir.
Emeklilik işlemi, doğrudan emekliliğin iptali değil, emekliliğe temel teşkil eden prim günlerinin geçersiz sayılması şeklinde işlemektedir. Denetimlerde fiili çalışma olmadığı tespit edilirse; söz konusu dönemdeki sigortalılık süreleri iptal edilmekte, buna dayanarak hesaplanan emeklilik durumu bozulmakta ve şartları kaybeden kişinin emekli maaşı kesilmektedir.
Sahte sigortalılık tespit edildiğinde SGK, yalnızca günleri silmekle kalmayıp, haksız yere elde edilen tüm ödemeleri geri talep etmektedir. Geri istenebilecek ödemeler arasında; ödenen emekli maaşları, bayram ikramiyeleri, kurum tarafından karşılanan sağlık masrafları, haksız alınan işsizlik maaşları ve sosyal yardımlar yer almaktadır. Bu ödemeler, yasal faizleriyle birlikte tahsil edilmektedir.
2008 yılında yapılan yasa değişikliği ile isteğe bağlı 4/A (SSK) prim ödeme hakkının kaldırılması, birçok vatandaşı bu riskli yola yönlendiren başlıca sebeplerden biridir. Bağ-Kur yerine daha avantajlı olan SSK şartlarıyla emekli olmak isteyenler, fiilen çalışmadıkları halde kendilerini 4/A statüsünde göstermeye çalışmaktadır. Uzmanlar, isteğe bağlı 4/A prim ödeme hakkının yeniden verilmesinin bu sorunları çözebileceğini belirtmektedir.
Eğer bir kişi, çalıştığı iş yerinde gerçekten fiilen çalışmışsa ve sigortalılığı hatalı bir şekilde iptal edilmişse, hak arama yolu açıktır. Bu süreçte, banka üzerinden yapılan maaş ödemeleri, bordrolar, iş yeri yazışmaları ve tanık beyanları gibi delillerle fiili çalışmanın kanıtlanması kritik önem taşımaktadır. Yetkililer, emeklilik planlarının bozulmaması için Alo 170 hattı veya SGK müdürlükleri aracılığıyla profesyonel destek alınmasını önermektedir.
